Thuisbatterij met stekker: mag dat in Nederland en heeft het zin?

Een thuisbatterij met stekker wordt ook wel een plug-in thuisbatterij of plug-and-play batterij genoemd. Het apparaat slaat elektriciteit op en levert die later weer terug. Het verschil met een traditionele thuisbatterij zit vooral in de installatie. 'Gewone' thuisbatterijen worden door een installateur op de meterkast aangesloten. Een plug-and-play batterij steek je simpelweg in het stopcontact. De batterij slaat stroom op wanneer er een overschot is, bijvoorbeeld wanneer je zonnepanelen meer opleveren dan je op dat moment verbruikt. Later kan die energie weer worden gebruikt in huis, bijvoorbeeld ’s avonds wanneer de zon niet meer schijnt. Zo verbruik je ook wanneer het donker is minder netstroom. Bovendien lever je minder elektriciteit terug aan het net en kun zo je mogelijk terugleverkosten vermijden.

Lees ook: Zo onderhoud je je zonnepanelen

Wat kost een thuisbatterij met stekker?

Plug-and-play thuisbatterijen zijn goedkoper dan volledige thuisbatterijsystemen, maar nog altijd een flinke investering. De prijs ligt meestal tussen ongeveer 800 en 2500 euro, afhankelijk van capaciteit en vermogen.  Er wordt géén rijkssubsidie gegeven op de thuisbatterij. De opslagcapaciteit ligt vaak tussen ongeveer 1 en 5 kilowattuur (kWh). In de zomer is dat overigens te weinig om alle zonnestroom op te slaan die je niet meteen verbruikt. Ter vergelijking: een gemiddeld huishouden gebruikt ongeveer 8 tot 10 kWh elektriciteit per dag. Bij een gemiddelde woning is een opslag tussen de 2 kWh en 5 kWh prima om alle apparaten in huis 's avonds of 's nachts van stroom te voorzien. 

Besparing nu nog beperkt

Volgens Milieu Centraal, het kenniscentrum voor duurzaam leven, zijn thuisbatterijen voor de meeste huishoudens voorlopig nog niet rendabel. De organisatie wijst erop dat de salderingsregeling nog steeds geldt, waardoor opgewekte zonnestroom kan worden weggestreept tegen verbruik. Daardoor levert het opslaan van stroom financieel vaak minder op dan mensen verwachten. Milieu Centraal verwacht dat thuisbatterijen pas interessanter worden als de salderingsregeling verder wordt afgebouwd en dynamische energieprijzen vaker voorkomen. De terugverdientijd hangt sterk af van energieprijzen, terugleverkosten en de capaciteit van de batterij. Bij een aanschafprijs van ongeveer 800 tot 2500 euro en een beperkte besparing op terugleverkosten kan de terugverdientijd momenteel nog lang zijn. Volgens verschillende energie-experts ligt die vaak rond de acht tot tien jaar of langer. Als je geld wilt besparen, dan zijn er beter manieren om dit te doen: bijvoorbeeld door meer van je zonnestroom verbruiken. Vooral als je een elektrische auto en eigen laadpaal hebt, kun je veel besparen door slim te laden. En je energierekening gaat omlaag bij een optimale isolatie, verbeterde ventilatie of warmtepomp.

Heeft een thuisbatterij zin zonder zonnepanelen?

Een thuisbatterij kan ook zonder zonnepanelen worden gebruikt, maar het voordeel is dan meestal beperkt. In dat geval laad je de batterij op met stroom van het elektriciteitsnet en gebruik je die later weer in huis. Dat kan interessant zijn bij een dynamisch energiecontract, waarbij de stroomprijs per uur varieert. De batterij kan dan worden opgeladen op momenten dat elektriciteit goedkoop is, bijvoorbeeld ’s nachts of bij veel windenergie. Die stroom kan je later gebruiken wanneer de prijs hoger ligt. Toch is het financiële voordeel vaak klein. Bij het opslaan en weer gebruiken van stroom gaat namelijk ongeveer 10 tot 20 procent energie verloren, en de aanschaf van een thuisbatterij kost meestal honderden tot enkele duizenden euro’s. Zonder zonnepanelen duurt het daardoor vaak lang voordat zo’n systeem zich terugverdient.

Waarom energiebedrijven kritisch zijn

Energiebedrijven en netbeheerders kijken met enige zorg naar plug-and-play batterijen. Het elektriciteitsnet moet voortdurend in balans blijven. Als veel huishoudens tegelijk stroom opslaan of juist terugleveren, kan dat het netwerk extra belasten. Bovendien hebben netbeheerders minder zicht op batterijen die via een stopcontact zijn aangesloten. Net als bij zonnepanelen moet een installatie die stroom kan terugleveren in principe ook worden aangemeld bij de netbeheerder, maar niet iedereen doet dat. Daardoor wordt het moeilijker om het elektriciteitsnet goed te beheren.

Is zo'n thuisbatterij duurzaam?

Hoeveel het milieu precies wordt belast, verschilt per soort De meeste thuisbatterijen zijn lithiumbatterijen, meestal van het type LFP (lithium-ijzerfosfaat). Het kost veel energie om de (kritieke) grondstoffen te winnen en te verwerken tot batterijen. Dat belast het milieu en draagt bij aan klimaatverandering.Er milieuvriendelijkere manieren om meer van je zonnestroom te verbruiken. Zet bijvoorbeeld je vaatwasser of wasmachine pas aan als je zonnepanelen stroom opwekken of laad je elektrische auto hiermee op.

Is het gevaarlijk?

De meterkast vormt het centrale punt van de elektrische installatie in huis. Vanuit de meterkast lopen verschillende groepen naar stopcontacten en apparaten in de woning. Elke groep heeft een zekering die voorkomt dat er te veel stroom door de kabels loopt. Bij traditionele thuisbatterijen wordt het systeem rechtstreeks op de meterkast aangesloten. Bij plug-and-play batterijen gebeurt dat niet. De elektriciteit gaat via een stopcontact de installatie in. Daardoor kan er op een groep zowel stroom van het elektriciteitsnet als van de batterij komen. Dat maakt het moeilijker om precies te controleren hoeveel stroom er door de bedrading loopt. Vooral in oudere woningen met verouderde bedrading kan dat een probleem vormen. Het is daarom belangrijk om de batterij direct op een geaard stopcontact aan te sluiten en geen verlengsnoeren of stekkerdozen te gebruiken.

Wat zegt de wet?

Er heerst veel onduidelijkheid rond plug-and-play thuisbatterijen. Dat heeft te maken met de installatienorm NEN 1010. Dat is geen wet, maar wel de technische standaard waar installateurs zich aan moeten houden. Volgens deze norm moeten energie-installaties normaal gesproken via een vaste aansluiting in de meterkast worden aangesloten en mag dat niet via een stopcontact. Installateurs mogen plug-and-play batterijen daarom niet op die manier installeren. Voor particulieren ligt dat anders, waardoor het gebruik niet expliciet verboden is maar zich wel in een grijs gebied bevindt. 

In België zijn plug-and-play batterijen inmiddels wel duidelijker gereguleerd. Onder voorwaarden zijn kleine installaties met stekker daar toegestaan. Zo geldt een maximaal vermogen en moeten systemen automatisch uitschakelen bij stroomuitval. In Nederland ontbreken zulke duidelijke landelijke regels nog.

Moet je je verzekering informeren?

Het kan verstandig zijn om de verzekeraar te informeren. Sommige opstalverzekeringen stellen voorwaarden aan elektrische installaties of apparatuur die op het elektriciteitsnet wordt aangesloten. Als een installatie niet volgens de gebruikelijke veiligheidsnormen is aangesloten, kan dat bij schade tot discussie leiden.