Bijna een jaar geleden heeft de Tweede Kamer het voorstel aangenomen dat winkels en horeca contante betalingen tot drieduizend euro verplicht moeten accepteren. Dat zou in 2027 ingaan. Nog voordat de wet van kracht is geworden, stellen VVD en D66 nu voor om die verplichting weer te schrappen.
Contant geld moet voor iedereen beschikbaar, bereikbaar en betaalbaar blijven. Dat betekent onder andere dat nagenoeg iedere Nederlander binnen een straal van vijf kilometer een werkende geldautomaat kan vinden. Op initiatief van Tweede-Kamerleden Jimmy Dijk (SP) en André Flach (SGP) is in de wet opgenomen dat vanaf 2027 winkels en horeca verplicht contante betalingen moeten accepteren. Zo wordt gegarandeerd dat iedereen die dat wil, zo veel mogelijk met contant geld kan betalen.
Zo'n een tot twee miljoen Nederlanders hechten enorm aan contant betalen. Vaak zijn dat ouderen of mensen met een lager inkomen. Contant geld wordt ook nog breed geaccepteerd. In ongeveer vier procent van de winkels hangt een 'pin-only bordje'. Toch zijn er sectoren waar contant betalen niet meer zo vanzelfsprekend is. Het minst wordt contant geaccepteerd in bioscopen, parkeergelegenheden, apotheken en bibliotheken.
Veiligheid
Het accepteren van contante betalingen heeft ook een keerzijde. Grote hoeveelheden contant geld in een winkel verhogen het risico op een overval. Het ministerie van Financiën wil daarom enkele uitzonderingen maken op de wettelijke acceptatieplicht. Zo mag contant geld geweigerd worden in de nacht tussen 22.00 en 6.00 's ochtends. Andere uitzonderingen zijn online aankopen, het openbaar vervoer, maaltijdbezorgers en onbemande locaties, zoals tankstations en tolpoorten. Ook voor kleine ondernemers, met minder dan vier werknemers, zou er vanwege de veiligheid contant geld mogen weigeren.
Juist vanwege deze uitzonderingen stellen VVD en D66 nu voor om de acceptatieplicht helemaal te schrappen. Volgens deze twee partijen blijft contant geld ook zonder acceptatieplicht een wettig betaalmiddel. Beide partijen zijn ook niet bang dat de rol van contant geld zal krimpen. Waar contant geld nu wordt geweigerd, is dat bijvoorbeeld vanwege de veiligheid. De Tweede Kamer moet nog over de wet en dit voorstel debatteren.
Sterk gehecht
De rol van contant geld is de laatste jaren steeds kleiner geworden. Uit cijfers van De Nederlandsche Bank blijkt dat in 2024 ruim vier van de vijf betalingen aan de kassa met pinpas, mobiele telefoon of smartwacht zijn gedaan. Negentien procent rekent contant af. Ter vergelijking: tien jaar eerder werden meer dan de helft van de betalingen (53 procent) aan de kassa contant afgerekend.
Het gebruik van bankbiljetten en munt verschilt per leeftijd. Ouderen betalen minder vaak dan gemiddeld met pin. Van de ouderen tussen de 65 en 74 jaar betaalt 22 procent met pin, van de zeventig-plussers is dit 30 procent. Ook thuiswonende tieners rekenen veel vaker dan gemiddeld hun aankopen contant af. Zo'n 25 procent van de betalingen gaat cash.
Ondanks de krimpende rol van contant geld, zijn Nederlanders sterk gehecht aan bankbiljetten en munten als betaalmiddel. Een overgrote meerderheid, ruim negentig procent, vindt het in maatschappelijk opzicht belangrijk dat het mogelijk is contant te betalen, zo blijkt uit onderzoek van De Nederlandsche Bank. Hoewel meer dan de helft van de ondervraagden zelf nooit contant betaalt, hebben de meesten toch contant geld op zak. Het belang van contant geld wordt nog eens extra onderstreept door het advies om zeventig euro per volwassene in huis te hebben voor noodsituaties.
