Maak goede afspraken en vergeet de Belastingdienst niet
Bij menig kerstdiner was het onderwerp van gesprek: de zoektocht van kinderen en kleinkinderen naar een betaalbare woning. Het voelt goed om als ouder of grootouder financieel te kunnen helpen. Maar is dat wel verstandig? 5 vragen om uzelf te stellen voordat u ja (of nee) zegt.
1. Is het een lening of een schenking?
Als u financiële steun toezegt, spreek dan goed af of het gaat om een schenking, of om een lening die moet worden terugbetaald. Onduidelijkheid hierover is een bron voor familieruzies. Schenken is een mooi gebaar en voorkomt discussies, mits u het geld kunt missen. (zie ook punt 2) Een schenking kan in 2026 schenkbelasting opleveren voor het kind als het bedrag boven de jaarlijkse vrijstelling van €6.908 uitkomt, of €2.769 voor een kleinkind. Dit bedrag kan eenmalig worden verhoogd tot €33.129 (2026) voor kinderen tussen de 18 en 40 jaar. Bedenk of u aan de schenking een bestemming wil verbinden. Mag uw kind de schenking voor een woning ook gebruiken voor bijvoorbeeld een wereldreis?
2. Kan ik het geld missen?
Geld dat u aan kinderen geeft of leent, is niet eenvoudig terug te halen. Zeker niet als het is gebruikt voor de aankoop van een woning. Zelfs als het kind het geld wil vrijmaken, is dat niet altijd mogelijk. Kunt u het geld werkelijk voor langere tijd missen? Heeft u voldoende buffer? Ook als u (een deel) van uw inkomen verliest? Of als de kosten voor de zorg stijgen? Mogelijk moet u dan zelf een lening bij de bank aanvragen.
3. Kunnen we afspraken maken?
Is het in de familie gebruikelijk om afspraken over geld vast te leggen? Dat is niet vanzelfsprekend. Sommige families zetten alles op papier om duidelijkheid te scheppen en ter bescherming van de relatie. In andere families voelt vastleggen als een motie van wantrouwen. Een voorstel daartoe roept vaak al discussie op. Een signaal om even pas op de plaats te maken. Als zo’n gesprek al schuurt, dan is de kans groot dat er later misverstanden ontstaan over bijvoorbeeld terugbetaling of de bestemming van het geschonken geld. Maak ook duidelijke afspraken over wat er gebeurt in situaties zoals een relatiebreuk, werkloosheid, overlijden of arbeidsongeschiktheid.
Vader en zoon voor de rechter
Een vader en een zoon staan tegenover elkaar voor de rechter over de geldsom die vader aan zijn zoon gaf voor zijn droom: de start van een eigen winkel. Een gift volgens de zoon, een lening volgens vader. Omdat er alleen mondelinge afspraken zijn, oordeelt de rechter dat het geld een schenking moet zijn. De vader krijgt het geld niet terug en de familiebanden zijn vermoedelijk flink beschadigd.
Ook de Belastingdienst verwacht dat er afspraken op papier worden gezet. Onder andere om aan te tonen dat de voorwaarden van de lening marktconform zijn. Anders kan de fiscus de lening zien als een schenking. Een onaangename verrassing voor het kind; hij of zij krijgt dan alsnog een aanslag schenkbelasting.
Tip: Leg afspraken vast. Veel zekerheid biedt het vastleggen bij de notaris, maar vraag vooraf naar de kosten van het advies.
4. Past de lening wel binnen het budget van mijn kind?
Het helpen van een kind is een van de mooiste dingen om te doen, bijvoorbeeld wanneer uw kind of kleinkind dankzij uw lening eindelijk een eigen woning kan kopen. Een familielening kan makkelijker en vaak goedkoper tot stand komen dan een lening bij een bank. Blijf wel realistisch. Houd rekening met economische ontwikkelingen. Er kunnen periodes zijn waarin lonen dalen, maar de rente en aflossing blijven gelijk. Bespreek dus of de maandelijkse rentebetaling en de aflossing binnen het budget van het kind passen. Dit is extra belangrijk wanneer uw kind de hypotheekrenteaftrek nodig heeft om financieel rond te komen. Om hiervoor in aanmerking te komen, moet het kind de rente én aflossing daadwerkelijk aan u overmaken. Een aflossingsvrije lening afspreken is dan ook geen optie. De Belastingdienst kijkt hier streng naar en controleert of het kind de aflossingen volgens afspraak verricht.
Tip: wilt u uw kind extra helpen, overweeg dan om de betaalde rente en aflossing terug te schenken nadat uw kind deze heeft overgemaakt. Maak daarbij (deels) gebruik van de jaarlijkse vrijstelling.
Tip: Houd er rekening mee dat de lening voor de Belastingdienst een vordering is in box 3 van de inkomstenbelasting. Mogelijk moet je vermogensrendementsheffing over deze vordering betalen.
5. Wat betekent dit voor de andere familieleden
Een lening of een schenking kan de onderlinge familieverhoudingen onbedoeld op scherp zetten. Heeft u meer dan 1 kind, bedenk dan of u een vergelijkbaar bedrag wil schenken of lenen aan de ander. Pas daar zo nodig de looptijd van een lening op aan, dan kunt u het bedrag daarna aan een ander kind lenen. U kunt ook vastleggen in een testament dat de schenkingen en leningen na overlijden ingebracht moeten worden in de nalatenschap. Op die manier krijgen alle kinderen en kleinkinderen evenveel.
