En heeft het zin om B12-supplementen te gebruiken?
Heb je een (ernstig) tekort aan vitamine B12, dan kan dat lijken op symptomen die bij dementie passen. En ook: mensen met dementie hebben vaak een vitamine B12-tekort. Kun je dan door een B12-tekort dementie krijgen? We vroegen het Dinant Bekkenkamp, teamleider onderzoek & samenleving bij Alzheimer Nederland.
Kan een vitamine B12-tekort leiden tot dementie?
"Nee, daar is geen overtuigend bewijs voor. Hoewel het idee hardnekkig rondgaat, blijkt uit onderzoek dat een tekort aan vitamine B12 geen directe oorzaak is van dementie. Net als dat mensen met een vitamine B12-tekort niet automatisch dementie ontwikkelen, en mensen met dementie niet per se een B12-tekort hebben.
We hebben veel artikelen over dementie en alles waarmee deze ziekte in verband is gebracht. Dat willen we natuurlijk ook heel graag: een vrij eenvoudig antwoord vinden op de vraag wat de oorzaak is van dementie. Daarom zijn we ook steeds meer eenvoudige oorzaken en oplossingen aan het afstrepen. Helaas lukt het alleen nog steeds niet om deze te vinden."
We willen heel graag een eenvoudig antwoord vinden op de vraag wat de oorzaak is van dementie
Waar komt het idee dan vandaan?
"Het idee komt voort uit verkennend, statistisch onderzoek waarin men zoekt naar verbanden tussen allerlei factoren en ziektes. Zo wordt er in bevolkingsonderzoek heel veel gemeten. Er wordt bijvoorbeeld gekeken of er relaties zijn met bepaalde ziektes. En statistisch gezien komt er eigenlijk altijd iets uit, als je maar genoeg factoren meet.
Er werd ooit een verband gevonden tussen lage B12-waarden en dementie, maar dat bleek later toeval of niet-representatief. Vitamine B12 is makkelijk toe te dienen, dus stel dát er een effect is, dan wil je dat heel graag weten zodat je er iets aan kunt doen. En dus is daar ook al veel onderzoek naar gedaan. Ook om te kijken: als we het kunnen toedienen bij patiënten, gaan de klachten dan verbeteren of ontwikkelt de dementie zich bijvoorbeeld trager? En dat zien we helaas niet. In latere onderzoeken zien we helaas ook niet dat het dementie kan voorkomen."
Wat zegt het meest recente onderzoek?
"Er is bijvoorbeeld een groot, recent onderzoek in Denemarken geweest onder 50.000 mensen, waarbij gekeken is naar het effect tussen vitamine B12 en dementie. Daar hebben ze geen effect gevonden. Ook bij proefdieren en kleinere onderzoeken worden soms effecten gezien, maar die zijn niet overtuigend genoeg om conclusies te trekken voor mensen. Er is dus geen wetenschappelijk bewijs dat vitamine B12-tekort dementie veroorzaakt, voorkomt of vertraagt."
Kan een B12-tekort wél klachten geven die op dementie lijken?
"Ja, zeker. Een ernstig tekort aan vitamine B12 kan neurologische klachten geven, zoals geheugen- en concentratieproblemen. Dat kan lijken op dementie, vooral in het beginstadium van de ziekte. Dat is altijd lastig om oorzaak en gevolg daar uit elkaar te halen. Maar dat betekent dus niet dat B12-tekort de oorzaak is van dementie."
Hoe zit het met oorzaak en gevolg?
"Dat is vaak moeilijk te bepalen. Mensen met dementie gaan vaak minder goed eten, wat kan leiden tot tekorten, waaronder aan B12. Hierdoor kom je bepaalde vitamines minder tegen bij mensen met deze ziekte. Dat verklaart deels waarom er soms lage B12-waarden worden gevonden bij mensen met dementie. Als gevolg, niet als oorzaak."
Heeft het zin om B12-supplementen te gebruiken?
"Dat ligt genuanceerd. Vitamine B12 is een wateroplosbare vitamine, dus je krijgt er niet snel te veel van binnen. En heb je wel een teveel, dan is dat ook niet snel schadelijk. Maar preventief slikken zonder goede reden wordt afgeraden. Als je het overweegt, zou ik het altijd in overleg doen met je huisarts. Ook is het belangrijk dat je je niet laat misleiden door onlinebeloftes. Dat kan gevaarlijk zijn, vooral als het als compensatie wordt gezien. Mensen kunnen denken: als ik dat slik, dan hoef ik al dat andere niet te doen. Zo werkt het natuurlijk niet. Een supplement is geen vervanging voor een gezonde leefstijl."
Een supplement is geen vervanging voor een gezonde leefstijl
Welke rol speelt voeding bij hersengezondheid?
"Voeding speelt een belangrijke rol bij de gezondheid van het brein, vooral via de bloedvaten. Kort gezegd: wat goed is voor het hart, is goed voor het brein. Gezonde voeding in combinatie met de algemene gezondheids- en beweegrichtlijnen zorgen voor goede bloedvaten in de hersenen. Denk hierbij aan het mediterrane dieet, het DASH-dieet, vezelrijke voeding, weinig suiker en vet, in combinatie met voldoende slaap en beweging."
Dinant Bekkenkamp is teamleider onderzoek & samenleving bij Alzheimer Nederland. De stichting werkt aan een toekomst zonder dementie en aan een beter leven voor mensen met dementie en hun dierbaren.
